De provincie Limburg gebruikt cookies om jouw surfervaring op deze website gemakkelijker te maken.

Strikt noodzakelijke cookies
Deze cookies zijn strikt noodzakelijk om in de site te navigeren, of om te voorzien in door jou aangevraagde faciliteiten.
Functionaliteitscookies
Deze cookies verbeteren van de functionaliteit van de website door het opslaan van jouw voorkeuren.
Prestatiecookies
Deze cookies helpen om de prestaties van de website te verbeteren, waardoor een betere gebruikerservaring ontstaat.
Online surfgedrag gebaseerde reclame cookies
Deze cookies worden gebruikt om op de gebruiker op maat gemaakte reclame en andere informatie te tonen.
In de bres voor water

Wat en waarom?

Provincie Limburg en UHasselt lanceren het citizen science project "In de BRES voor water". Via dit project willen we de waterstand en de ecologische kwaliteit van beken in Limburg onderzoeken. Daarnaast willen we ook mensen informatie geven over het probleem van watertekort en wateroverlast voor mens en natuur. 

We vragen aan burgers om op pad te gaan met een mobiele app en waterstanden van beken in hun buurt op te meten. Zo kunnen we:

  • de hydrologische en ecologische reactie van bepaalde Limburgse beken op droogte in kaart brengen
  • in de toekomst droogtemaatregelen op maat nemen per (deelgebied van een) beek in plaats van een algemeen actieplan voor heel Limburg.

Burgers, studenten, wetenschappers en beleidsmakers werken samen. Voor iedere doelgroep is er een programma op maat ontwikkeld: een laagdrempelig project voor burgers, een project voor vrijwilligers met voorkennis en een project voor experten.

De campagne "Spring in de BRES voor water" is een laagdrempelige onderzoekscampagne waar iedereen aan kan deelnemen.

Meer informatie vind je onder Spring in de BRES voor water.

Structureel watertekort en meer intensieve droogteperiodes

Vlaanderen heeft een structureel watertekort. De waterbeschikbaarheid per inwoner is één van de laagste in Europa. Dit maakt zowel mens als natuur zeer kwetsbaar.

Meer en meer intensieve droogteperiodes worden voorspeld in de toekomst: droger, warmer, langer in duur, frequenter. Zo was de lente van 2020 de droogste sinds het begin van de metingen. Ook hebben de droge zomers van afgelopen jaren hun sporen nagelaten op de grondwaterstanden. Dat maakt het moeilijker om het veroorzaakte watertekort jaarlijks terug aan te vullen.

Waterbeschikbaarheid in OESO-landen Bron: MIRA milieurapport Vlaanderen, 2010)

Limburgse beken, belangrijke dragers van water, lijden sterk onder droogte

Gezonde bochtige beken en rivieren met een goede waterkwaliteit zijn van groot belang voor mens en dier. Denk maar aan directe of indirecte drinkwatervoorziening en de bescherming tegen overstromingen, hitte of droogte. Deze beken houden grote hoeveelheden water langer vast.

Daarnaast herbergen ze een grote diversiteit aan dieren en planten. Deze diversiteit is belangrijk om de waterkwaliteit optimaal te houden.

In droogteperiodes kampen onze beken met een te lage waterstand en stroomsnelheid. Ook de watertemperatuur stijgt. Beken worden hierdoor gevoeliger voor de aanvoer van voedingsstoffen wat bij te hoge concentraties schadelijk is voor de flora en fauna en de vorming van toxische stoffen in de hand werkt.

Dieren en planten krijgen het alsmaar moeilijker om te overleven. Ook de aanwezige Europees beschermde vissoorten, de rivierdonderpad, de beekprik en de kleine modderkruiper, die bepaalde waterpeilen nodig hebben om te kunnen overleven, worden hierdoor bedreigd.
Het water is zo ook niet meer geschikt als drinkwater voor vee of het besproeien van velden. 

Maatregelen

Dit alles resulteerde in een captatieverbod op alle onbevaarbare waterlopen dat door de gouverneur van Limburg in 2019 en 2020 werd afgekondigd.

Het uitwerken van droogtemaatregelen op maat van onze beken is noodzakelijk. Elke waterloop en zijn biodiversiteit reageren immers anders op droogteperiodes. Dit is o.a. afhankelijk van de kwetsbaarheid van de soorten, de morfologie en locatie van de waterloop en het bodem- en landgebruik.

Een lokaal afwegingskader voor watercaptatie is in opmaak, rekening houdend met alle maatschappelijke voorkeuren betreffende watergebruik. We kunnen kwetsbare ecosystemen beter beschermen en adequater een antwoord bieden op de vraag naar water door o.a. de landbouw- en recreatiesector, met regionale uitzonderingen of gerichte alternatieven.

Maar met crisismaatregelen alleen komen we er niet. Het is van cruciaal belang om kronkelende beken en natte "waterzieke" gronden weer de nodige ruimte te geven in ons landschap. Enkel zo is er voldoende ruimte om water in tijden van waterovervloed vast te houden, vertraagd af te voeren naar grotere beken en rivieren en te laten infiltreren naar diepere grondlagen van waaruit opnieuw drinkwater gewonnen kan worden. Lees meer over droogte.

De waarde van (statistisch onderbouwd) onderzoeken

Onderzoek doen is belangrijk om de wereld te leren kennen en begrijpen, om zelf kennis op te sporen en te verwerken. Hierdoor ontwikkel je de houding van een wetenschapper: nieuwsgierig, open, creatief, kritisch, gedisciplineerd, vasthoudend en diepgravend, ... cruciale eigenschappen om een zinvolle bijdrage te leveren aan grote maatschappelijke duurzaamheidsvraagstukken.


Waterbeschikbaarheid

De waterbeschikbaarheid hangt af van de hoeveelheid regen die er valt, het deel dat verdampt en de hoeveelheid water die via rivieren en het grondwatersysteem ons land binnenkomt. De som van al die waterstromen wordt vergeleken met het aantal inwoners en levert zo de waterbeschikbaarheid op. Vlaanderen scoort op dat vlak helemaal niet goed. Van alle OESO- landen hebben enkel Tsjechië, Italië en Korea minder water beschikbaar per persoon. Landen als Spanje, Griekenland en Portugal - waarvan we spontaan denken dat zij toch wel kampen met een grote waterschaarste - hebben zelfs nog meer water beschikbaar per inwoner dan wij.